CD01 · Toán 10

BÀI 1: Bất phương trình bậc nhất hai ẩn & Nửa mặt phẳng bờ (d)

Em sẽ học được gì?

  • 1.Nhận diện chính xác dạng tổng quát của bất phương trình bậc nhất hai ẩn ().
  • 2.Hiểu rằng tập nghiệm được biểu diễn bởi một nửa mặt phẳng có bờ là đường thẳng tương ứng.
  • 3.Thực hiện thành thạo phép thử điểm để kiểm tra tính thỏa mãn của nghiệm.

Bí kíp học thuộc nhanh

Vẽ đường biên

Có dấu bằng thì vẽ nét liền; không có dấu bằng thì vẽ nét đứt.

Thử miền nghiệm

Thử O(0;0): đúng thì giữ phía chứa O, sai thì gạch phía chứa O. Nếu đường biên đi qua O, thử (1;0) hoặc (0;1).

Lý thuyết cốt lõi

Bất phương trình bậc nhất hai ẩn là biểu thức có dạng (hoặc ), trong đó là các số thực cho trước và không đồng thời bằng 0.

Điều cần nhớ

  • •Các số hạng chứa ẩn có bậc nhất; không chứa , hay tích . Một trong hai hệ số có thể bằng 0, chẳng hạn , miễn là và không đồng thời bằng 0.
  • •Mỗi nghiệm là một cặp số . Tập hợp tất cả các cặp nghiệm trên mặt phẳng tọa độ Oxy tạo thành một nửa mặt phẳng có bờ là đường thẳng .

Mẹo ghi nhớ: Phương trình là một sợi dây, Bất phương trình là cả một tấm thảm!

Tự kiểm tra kiến thức

Câu 1: Biểu thức nào sau đây KHÔNG PHẢI là bất phương trình bậc nhất hai ẩn?

  • A.
  • B.
  • C.
  • D.
Xem lời giải sau khi tự làm

Chính xác! Biểu thức chứa ẩn với số mũ bằng 2 (bậc hai), nên không phải bậc nhất hai ẩn.

Công thức và cách dùng

Ý nghĩa: Dạng tổng quát bất phương trình bậc nhất hai ẩn

Điều kiện áp dụng: (ít nhất một trong hai hệ số khác 0).

Ví dụ giải từng bước

Đề bài

Xét bất phương trình . Kiểm tra xem các điểm và có thuộc miền nghiệm không?
Xem giải chi tiết từng bước
Hướng tư duy: Bước nhận dạng giúp loại trừ các trường hợp phương trình suy biến (khi cả ).

Lời giải từng bước

  1. Bước 1: Xác định các hệ số đại số

    Các hệ số của hai ẩn không đồng thời bằng 0, nên đây là bất phương trình bậc nhất hai ẩn.

    Vì sao làm bước này? Bước nhận dạng giúp loại trừ các trường hợp phương trình suy biến (khi cả ).

  2. Bước 2: Kiểm tra điểm gốc tọa độ O(0; 0)

    Thay vào vế trái, ta được . Đây là một khẳng định toán học chính xác.

    Vì sao làm bước này? Khi gốc tọa độ không nằm trên đường thẳng bờ, thay tọa độ điểm này thường giúp kiểm tra nhanh nửa mặt phẳng nghiệm.

  3. Bước 3: Kiểm tra điểm A(3; 1)

    Thay vào vế trái, giá trị 5 lớn hơn 4, vi phạm điều kiện .

    Vì sao làm bước này? Giúp học sinh thấy rõ ranh giới: một điểm nằm ngoài miền nghiệm sẽ cho kết quả mệnh đề sai.

Kết luận: Điểm thuộc miền nghiệm của bất phương trình, còn điểm không thuộc miền nghiệm.

Lưu ý lỗi hay mất điểm: Các số hạng chứa ẩn có bậc nhất; không chứa , hay tích . Một trong hai hệ số có thể bằng 0, chẳng hạn , miễn là và không đồng thời bằng 0.

Thời lượng gợi ý: 15 phút · Thưởng: 50 XP